Türk ve dünya mutfağına baktığımızda erkek egemenliğinin çoğunlukta olduğunu biliyoruz. Bu konuyu yiyecek içecek hizmetleri alanında aşçılık bölümünü okuduktan sonra Balıkesir üniversitesi turizm işletmeceğili ve otelcilik fakültesini biten Elif Soğukoğlu ile konuştuk.

Profesyonel mutfakta erkek egemenliği olduğunu düşünüyor musun?

Erkek egemenliği çok fazla. Bunun sebebi gastronomi bölümünün yeni bir eğitim bölümü olması 2003 yılından beri gastronomi ve mutfak sanatları bölümü Türkiye’de var.Aşçılık, tezgâh ustalığı ya da şeflik bu zamana kadar hep usta-çırak ilişkisi ile ilerlemiş ve genellikle çocukluktan fırınlarda ya da bir işletmenin bulaşıkhanesinde işe başlayarak ilerliyormuş haliyle bizim tabirimizle Alaylı çok fazla insan var.

Kadın şeflerinin az olmasının nedenleri arasında ağır yüklerin taşınmasından kaynaklı olduğu doğru mu?

 Öncelikle şef olduğun zaman işin yemek yapma kısmından çıkıp artık menü planlama, maliyet hesaplama ya da bir işletmeye bağlı kalmayıp danışmanlık yapma kısmına ilerlemiş oluyorsunuz, Kadınların mesleki alanda az bulunması kısmına geldiğimiz zaman ise ağır yüklerden çok ,eğitimin yeni yeni oturmaya başlaması ve erkek egemenliğini söyleyebiliriz. Her ne kadar ağır ürün olsa dahi o ürünleri taşıyacak ya mutfak arabası var ya da taşımakta yardım edecek birileri. Bu meslekten kaçmak için bir bahane olabilir sadece.

Uzun çalışma saatlerinden bahsedecek olursak 14 saat ayakta geçen iş günleri seni nasıl etkiliyor?

Artık eskisi gibi 13-14 saat çalıştıran işletme pek yok fakat bu saat dilimine işe gidip gelmeyi de katıyorsak o başka tabi, her mesleğin bir hastalığı var seçtiğim mesleğin hastalığı da bel ağrısı ve ilerleyen zamanlarda varis olarak birçok kişiye yansıyor, birde biz aşçılarda sadece fiziki emek değil zihinsel emek de çok yoğun. Bundan dolayı günün sonunu baş ağrısı ile kapatıyoruz.

Çalışma saatlerinin uzun olduğunu düşünüyor musun?

Çalışma saatleri birçok mesleğe göre çok fazla 10 saat yazılan mesaide hiçbir zaman mesaim bitti çıkıyorum diyemezsiniz çünkü masa başı bir iş yapmıyoruz anlık olarak vermemiz gereken bir hizmet var, zamana yayamıyoruz mesleğine saygılı hiçbir aşçı da ocaktaki servise çıkacak olan yemeği başka bir aşçıya bırakıp çıkmaz bu da 10 saat mesaiyi yeri gelir 11-12 saat yapar.

Son dönemlerde aşçılık popüler bir meslek olarak ön plana çıkıyor. Sanıldığı kadar kolay bir meslek mi?

Yemek yapmak önünüze reçete verildiği zaman çok kolaydır fakat işin zorluğu servis anında yemeği zamanında yetiştirebilmek 10 küsür saat ayakta kalmak ve hata affetmeyen bir meslek alanı olması örnek verecek olursak siz bilgisayardan bu metni düzenlerken yanlış bir birleştirme ya da sıralama yapsanız silip düzeltebilirsiniz fakat biz bir yemeğe tuz yerine şeker atarsak bunun telafisi ürünü tamamen yeniden yapmaktır, zaman ve ürün kaybı direkt yaşanır. Yoğun bir stres altındasınızdır, servise gidecek ürünün müşterinin masasında olması gereken bir süre vardır ve aşmamak gerekir zevkli ve eğlenceli olduğu kadar zor ve yorucu bir mesleki alandır

 Yemek pişirmek stresin en yoğun olduğu mesleklerden biri sen mutfakta nasıl hissediyorsun?

Yemek yapmak aslında çok keyifli bir uğraş, bir ürün tasarlamak gibi çünkü lezzetli olduğu kadar göze hitabı da çok önemli servis anındaki yoğunluk haricinde bir stresi olmuyor bence ben mutfakta çalışırken çok keyif alıyorum zaten bu mesleği gerçekten sevmeyen kimse yapamaz bence bu şartlardan daha iyi bir çalışma alanına yönelirler.

Şef olmak için büyük fedakarlıklar gerekiyor mu?

Her meslekte olduğu gibi bu meslekte de yükselmek için çok fazla çalışmak gerekiyor sektörün alanı çok geniş bu yüzden rekabet ortamı da çok fazla ya kendini yeniliklere ve farklı tatları birleştirmeye açarsın ya da sektörde silinir bir tezgah ustası olarak kalırsın risk alabilmek ve ürün denemeleri yapmak çok önemli

Erkek şeflerinin mutfakta kadınlarla çalışmaktan hoşlanmadığı doğru mu?

Ben üniversiteye geçmeden önce yaz döneminde bir işletmede çalışmıştım ismini vermek istemiyorum, burada çok yoğun bir mobbing ve negatif ayrımcılık mevcuttu işletmede 12 erkek ustanın yanında tek kadındım ve eğitim alıyordum bu da onları rahatsız ediyordu ama artık dönem değişmeye başladı alaylı ustaların dönemi bitiyor birçok yerde mesleğin eğitimini almış ve kadın erkek ayrımı yapmadan çalışmanın gerekliliğinin farkında olan bireyler sektöre giriyor.

Başına cinsiyet ayrımından dolayı mobbinge maruz kaldın mı?

Hemen bir anı anlatayım bu soruyla ilgili üniversiteden mezun olduktan sonraki ilk işimde şöyle bir olay yaşamıştım ; daha ilk iş günümde üniversite mezunu ve aşçı olmak isteyen bir kadın olduğumu gören kısım şefi bana ileride kocana yemek yapabilmek için mi okudun diyerek gülmüş ve beni aşağılamaya kalkmıştı karşılığında sanırım sizin eşiniz yemek yapmayı bilmediği için sizde aşçı olmayı seçtiniz dediğim için bir müddet mobbinge maruz kalmıştım beni sadece hazırlık kısmında tutuyorlardı ve ala carte alana sokmuyorlardı, bu sektörde kadın olarak biraz diş göstermeniz gerek yoksa evet ezmeye çalışan çok.

 İş hayatında özellikle kadın şeflerin önünü açmak için sence neler yapılabilir?

Kadınların biraz daha aktif rol oynamaları ve psikolojik olarak yapılan mobbinglere karşı her zaman hazırlıklı olmaları gerekiyor ben yeni nesilden çok ümitliyim çünkü alaylı personel sayıysa azaldıkça cinsiyetçi ayrımın da biraz daha azalacağına inanıyorum birde erkek ustalar ile ne kadar mesafeli olursanız sizin için o kadar artı biz kadınlara dedikoducu derler fakat inanın erkekler daha dedikoducu mutfak ortamında dönen erkek sohbetlerini bir duysanız aklınız şaşar, ne kadar az samimiyet o kadar çok saygı kazandırır. Sizin erkeklerden değil erkeklerin sizden korkmasını sağlarsanız bu mesleğin cinsiyeti olmadığını kadınlarım erkeklerden mesleki olarak bir farkının olmadığını her şeyin başının azim, yeni lezzetler oluşturma merakı ve tutkudan ibaret olduğunu anlayabilirsiniz.